— महाराष्ट्रात 1-2 गुंठ्यांच्या जमिनीच्या व्यवहारांसाठी अलीकडेच काही महत्त्वाचे बदल झाले आहेत. खाली मुख्य नवीन नियमांचा सारांश दिला आहे:
1-2 गुंठ्यांच्या जमिनीचे नवीन नियम (महाराष्ट्र)
1. तुकडेबंदी कायदा (Fragmentation Act) रद्द/शिथिल
महाराष्ट्र सरकारने “Maharashtra Prevention of Fragmentation and Consolidation of Holdings Act, 1947” च्या काही तरतुदी बदलल्या आहेत.
PM Kisan and Namo Shetkari | पीएम किसान व नमो शेतकरी योजनेचा 4,000 हफ्ता येणार या दिवशी
नवीन अध्यादेशानुसार हा कायदा काही क्षेत्रांमध्ये लागू नसणार आहे.
विशेषतः विलिनीकरण (non-agricultural) जमिनींसाठी हा कायदा आता लागू राहणार नाही अशी तरतूद आहे.
2. 1 गुंठ्यापर्यंतचे छोटे भूखंड कायदेशीररित्या नियमित होतील
जे भूखंड 1 जानेवारी 2025 पर्यंत विभाजित केले गेले आहेत, त्यांना कायदेशीर मान्यता दिली जाईल.
हा निर्णय शहरी भागांसाठी (महापालिका, नगरपरिषद, नियोजन प्राधिकरण क्षेत्रे इत्यादी) आहे.
“तुकडेबंदी” कायद्याअंतर्गत पूर्वी अवैध मानले गेलेले लहान तुकडे (plots) आता नियमित होऊ शकतील.
3. नियमितीकरण प्रक्रिया (SOP)
एक चार-सदस्यांचा कमिटी बनवण्यात आला आहे जी SOP (Standard Operating Procedure) तयार करणार आहे ज्याद्वारे या लहान भूखंडांचे नोंदणी, दस्तऐवजीकरण, नोंदी (7/12) इत्यादी व्यवस्था केली जाईल.
हे SOP पारदर्शक करण्यात येईल आणि मध्यस्थांवर अवलंबून न राहता व्यवहार करणे शक्य होईल.
4. नोंदणी आणि मालकी हक्क
या छोट्या भूखंडधारकांना नोंदणी (ownership) मिळवणे सोपे होईल. काहींना विनाशुल्क नियमितीकरणाची तरतूद आहे.
नोंदणीकृत झालेले भूखंड आता कायदेशीर मालकी असतील, ज्याचा फायदा बांधकाम परवानगी मिळवताना होऊ शकतो.
बँक किंवा तारण कर्जासाठी देखील या जमिनीचा फायदा होईल, कारण आता मालकी प्रमाणित होण्याची शक्यता वाढली आहे.
5. मर्यादा आणि अट
talathi bharti 2025 | तलाठी भरती 2025 सुरू 1700 जागांवर भरती उमेदवारांनी अर्ज करा
हे नियम फक्त ते भूखंड ज्यांचे विभाजन 1 जानेवारी 2025 पूर्वी झाले आहे अशांना लागू आहेत.
भविष्यातील जमिन विभाजन ( subdivision) करताना, विकास प्राधिकरण आणि नियोजन कायद्यांचे (जसे की MRTP इ.) नियम पाळणे अनिवार्य असेल.
महत्त्वाचे विचार करण्याचे मुद्दे:
talathi bharti 2025 | तलाठी भरती 2025 सुरू 1700 जागांवर भरती उमेदवारांनी अर्ज करा
खरेदी करता असताना, प्लॉट NA (Non-Agricultural) परवानगी आहे का ते तपासा — कारण बांधकाम, उपयोग यासाठी हे महत्वाचे आहे.
नोंदणी आणि 7/12 अपडेट होऊ शकतोय, पण प्रत्येक प्रकरणात कागदपत्रे आणि मालकी साफ आहेत की नाही हे तपासणे आवश्यक आहे.
PM Kisan and Namo Shetkari | पीएम किसान व नमो शेतकरी योजनेचा 4,000 हफ्ता येणार या दिवशी
SOP अस्तित्त्वात येताच नियम अधिक स्पष्ट होतील — स्थानिक महसूल कार्यालय किंवा निबंधक कार्यालयाचा सल्ला घेणे चांगले राहील.